Metoda projektów w nauczaniu zintegrowanym

 

Metoda (z gr. methodos – droga, badanie) - system postępowania, sposób wykonania czynu złożonego, polegający na określonym doborze i układzie działań składowych przy tym uplanowanych i nadających się do wielokrotnego stosowania. Na dany system  postępowania składają się czynności myślowe i praktyczne  odpowiednio dobrane i wykonywane w określonej kolejności.

 

Metoda projektów w nauczaniu to system nauczania opracowany w latach dwudziestych XX wieku przez W. H. Kilpatricka , który w rozprawie „ The Project Method ” określał ją jako metodę ogólną czyli zasadę dydaktyczną, czyli cały system pedagogiczny. Zrywał on z przedmiotowym układem treści nauczania. Koncentrował naukę z różnych dziedzin wiedzy wokół projektów tj. zadań praktycznych i ćwiczeń tematycznych często wybieranych przez samych uczniów, odpowiadającym ich zainteresowaniom i nawiązujących do realnych sytuacji życiowych. Metoda ta stała się jedną z form nauczania całościowego. Została wprowadzona w szkołach amerykańskich, a najbardziej spopularyzowana w Anglii. Polega ona na tym, że na miejsce tradycyjnego systemu wprowadza się projekty jako ośrodki nauki i pracy dzieci.

Znane są cztery rodzaje projektów:

Ø     produkcyjne (wytworzenie czegoś ),

Ø     konsumpcyjne (nastawione na doznania estetyczne),

Ø     problemowe (pokonanie trudności intelektualnych),

Ø     sprawnościowe (osiągnięcie sprawności w jakimś działaniu).

Ze względu na czas przeznaczony na realizację wyróżnia się projekty:

Ø     małe (trwające od dwóch do sześciu godzin),

Ø     średnie (obejmujące kilka dni)

Ø     duże (realizowane dłużej niż przez kilka dni).

Realizacja projektu powinna przebiegać w pięciu dających się odróżnić od siebie fazach:

Ø     zainicjowanie projektu,

Ø     rozważenie inicjatyw projektu,

Ø     opracowywanie szczegółowego planu działania,

Ø     wykonanie projektu,

Ø     ukończenie projektu.

Metoda projektów spełnia następujące funkcje w nauczaniu i wychowaniu:

Ø     sprzyja integracji zespołu klasowego,

Ø     uczy zachowań społecznych,

Ø     służy demokratyzacji życia w szkole i poza nią,

Ø     uczy stosowania zdobytej wiedzy w praktyce, czyli pomaga w łączeniu teorii z praktyką,

Ø     uczniowie przeżywają świat jako całość,

Ø     wdraża do poszukiwania i selekcjonowania informacji,

Ø     daje możliwość korzystania z nowoczesnych źródeł wiedzy,

Ø     ma charakter interdyscyplinarny, ponadprzedmiotowy,

Ø     uczy samodzielności, planowania i organizacji pracy,

Ø     przynosi zadowolenie z sukcesu osiągniętego na drodze samodzielnego wysiłku,

Ø     stymuluje rozwój poznawczy, emocjonalny i motoryczny.

Metoda projektów realizowana jest w dość dużej grupie uczniów indywidualnie lub w zespołach i jest związana z programem nauczania szkoły. Każdy projekt posiada : wyznaczone cele, rozmiar, określone sposoby realizacji, listę środków i materiałów niezbędnych do realizacji, opis odpowiedzialności. Realizacja projektu zawsze kończy się prezentacją. W jego realizację  mogą być zaangażowani rodzice, nauczyciele, katecheci oraz inne osoby.

Metoda projektów spokrewniona jest z takimi metodami jak: metoda problemowa, praca swobodna, nauczanie otwarte, uczenie się praktyczne, metoda przypadków, metoda inscenizacyjna, burza mózgów. Rola nauczyciela w tej metodzie polega na sterowaniu działalnością uczniów, ale w miarę wzrostu ich samodzielności usuwa się w cień.

Metoda projektów ma przyczyniać się do zacierania różnic między uczniami dobrymi i słabymi, stąd nie jest pożądana tradycyjna ocena wyrażona stopniem, chociaż i taka może wystąpić. Ważne jest to, by uczniowie analizując swoje zdolności i zachowania sami sobie wyznaczali status w grupie, by umieli sami sprawiedliwie się ocenić, wywiązać z określonych terminów jakie zostały wyznaczone na wykonanie  danego zadania, by potrafili ze sobą współpracować w grupie i wzajemnie sobie pomagać. Metoda projektów pomaga w likwidacji bariery między uczniem i nauczycielem. Proponowana metoda kształtuje dwie podstawowe kompetencje :

-             zbieranie i systematyzowanie informacji na dany temat – umiejętność selekcji materiału, organizacji  pracy, samodzielność w pracy, umiejętność wyciągania wniosków, własna aktywność czyli zaangażowanie się w zadanie,

-             przedsiębiorczość w pracy – umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach, pomysłowość w zadaniach, otwartość na sprawy innych, odpowiedzialność, efektywność.   

Referat opracowała

Małgorzata Wolska

 

 

Literatura

 

 

1.     W. Okoń; Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa 2001

2.     M. S. Szymański; Z historii metody projektów, Kwartalnik Pedagogiczny 2002/2

3.     T. W. Nowacki; O metodzie projektów, Warszawa 1999

4.     K. Konarzewski; Pedagogika w pokoju nauczycielskim, Warszawa 2000

5.     M. S. Szymański; Rozprawa o metodzie projektów; Warszawa 2000

6.     Uczenie metodą projektów pod red. B. D. Gołębniak, Warszawa 2002